Star Trek: Picard

Nostalgiczny powrót do postaci znanych z TNG, DS9 i VOY - złotej ery Treka. Akcja trzech sezonów siódmego serialu w uniwersum toczy się w latach 2399-2402 czyli dwie dekady po wydarzeniach ze Star Trek: Nemesis oraz na Ziemi w 2024 roku we Francji i w San Francisco.

Serial zdobył rekordową liczbę prestiżowych nagród (IMDB wylicza 15 wygranych i 54 nominacji) w tym: Emmy za najlepszą charakteryzację, dwukrotnie Saturn dla najlepszego aktora (Patrick Stewart), Saturn dla najlepszej aktorki drugoplanowej w serialu telewizyjnym (Jeri Ryan) i Saturn dla najlepszego aktora drugoplanowego (Jonathan Frakes) oraz Saturn w kategorii Najlepszy serial science-fiction za finał serialu.

Cały serial dostępny jest w streamingu w Polsce.

Spoilerowo o fabule. Jest 2399 rok. JL Picard, emerytowany admirał, mieszkający w rodzinnej winnicy, zostaje wciągnięty w ciąg zdarzeń, gdy odwiedza go, odkrywającą swoją naturę, syntetyczna córka Daty i zostaje na jego oczach zamordowana przez nierozpoznanego wroga. Picard próbuje odnaleźć jej syntetyczną siostrę, aby uratować ją oraz jej rodzaj przed zagładą. Cena okazuje się wysoka. Picard umiera, stając do walki w obronie Syntetyków. Ich technologia pozwala go jednak wskrzesić, przenosząc świadomość do pozytronowego ciała golema.

Drugi sezon przenosi się do roku 2401. Picard i jego towarzysze żyją nowym życiem, gdy jego stary przeciwnik Q więzi ich w alternatywnej rzeczywistości. Muszą z niej cofnąć się do XXI wieku, aby ocalić przyszłość galaktyki. 

W trzecim sezonie (2401-2402) Picard dowiaduje się, że ma syna, na którego polują tajemniczy wrogowie. Ponownie łączy siły z byłą załogą USS Enterprise, aby go chronić i stawić czoła nowej inwazji starego wroga Federacji.

W zamyśle twórców serial ma wolniejszą narrację, bardziej skupioną na postaciach niż poprzednie produkcje Star Treka. Każdy z trzech sezonów bada różne aspekty osobowości i drogi życiowej Picarda, będącego już w zaawansowanym wieku. Postać admirała jest 13 lat starsza od Patricka Stewarta.

Trzeba sobie otwarcie powiedzieć, że serial Picard jest rodzajem ekstrawagancji, na jaką może sobie pozwolić tylko coś tak unikalnego, jak największa w dziejach popkultury serialowo-kinowa franczyza. Bo pomyślmy. Czy projekt gwiezdnych przygód seniora, nieomal nad kresem życia jest współcześnie atrakcyjnym pomysłem? Bingo, spacer czy holopowieść jako dylematy fabularne? Nikt nigdy w serialach s-f nie podjął się takiego pomysłu.

Michael Chabon był showrunnerem przez pierwszy sezon, Akiva Goldsman i Terry Matalas przejęli tę funkcję w drugim, a Matalas był jedynym showrunnerem w trzecim. Z powodu pandemii drugi i trzeci sezon były kręcone równolegle. Obostrzenia antycovidowe wymuszały również kameralność fabuły i wielu scen.

W efekcie pracy trzech twórców, każdy z sezonów ma całkowicie odmienną formę i oprócz zagadnień związanych z życiem bohatera, każdy kreśli własny społeczny komentarz (tak jak zawsze klasyczny Trek, opowiadając o przyszłości, mówił coś o czasach w jakich powstaje).

Pierwszy sezon to odwołanie do sposobu narracji znanej z VOY. Serial drogi w poszukiwaniu znanego celu, tu córki Daty. Picard mierzy się z grzechami dumy i zaniechania. W warstwie meta fabuła ukazuje lęk społeczny i instytucjonalny przed sztuczną inteligencją, która może osiągnąć samoświadomość i zagrozić egzystencji istot biologicznych.

Drugi sezon w formie to znana w Treku wielka pętla czasowa z powrotem do punktu wyjścia, wewnątrz której mamy jeszcze kowbojski skok w przeszłość, celem naprawy osi czasu. Picard zmaga się z traumami dzieciństwa: relacją z chorą matką i nieobecnym ojcem - ich wpływem na jego dojrzałe życie. W wymiarze społecznym sezon skłania do zadumy, na ile jesteśmy kowalami losu, a na ile rodzice, przyjaciele, wydarzenia ukształtowały naszą drogę w życiu. W bonusie, najciekawsza we współczesnych Trekach, "królewska" relacja dwóch potężnych intelektem postaci kobiecych oraz nieoczekiwany transhumanizm Borg.

Wreszcie trzeci sezon. W formie całkowita nowość: detektywistyczny procedural rozpisany na 10 odcinków, wzorowany na najlepszych nordyckich serialach tego typu. Ponadto apogeum fanserwisowej podróży po najgłębszych zakamarkach kanonu z szalonym przywołaniem całej głównej obsady The Next Generation, powiększonej o rewelacyjną Siedem oraz gościnne występy niezliczonych postaci ery TNG-DS9-VOY. W wymiarze analizy społecznej, trzeci sezon pokazuje starcie trzech pokoleń w analogii do współczesnych problemów demografii. Władza osadzona jest po stronie boomerów, pozostawiających w dalekim odwodzie swoje dzieci (pokolenie ukradzionych szans) oraz grupy najmłodsze, swoiście ubezwłasnowolnione - drony zastanej sytuacji.

Najbardziej niesamowite jest to, że serial o tak komercyjnie nieatrakcyjnej tematyce, ambitnej formule i nietrywialnej warstwie meta po prostu świetnie się udał. Jest przy tym brawurowo podanym fanserwisem.

Kiedy dawna załoga USS Enterprise wspólnie staje na mostku ... łezka w oku ... musicie to zobaczyć i poczuć. 🙂

Bardzo spoilerowe ciekawostki

Serial Star Trek: Picard, wśród obecnych produkcji, to górna półka jakości ale nie jest kryształowym ideałem. Zabawa z formą i triumwirat twórczy spowodowały mocno odczuwalne przemilczenia fabularne. Nie wiadomo: jak Picard ułożył swoje prywatne życie z Tallinn, jak Picard poznał się z Siedem, co przez kilkaset lat robiła Jurati w swojej nowej roli i przed czym ona właściwie chciała uchronić galaktykę, ani jakim cudem wielki wróg Federacji siedział sobie tyle lat za rogiem w gazowym gigancie a powinien był być w innym kwadrancie. To nie są błędy merytoryczne typu dilit w Discovery. Uważna analiza pokazuje, że jest przestrzeń na opowiedzenie tych luk. Jednak w produkcji zabrakło koordynacji i być może też czasu ekranowego.

Serial ma wysoki próg wejścia dla nowych widzów ze względu na liczne odniesienia do starszych seriali. Dotyczy to szczególnie trzeciego sezonu. Fakt, że jest tylko po 10 odcinków na sezon, powoduje, że wiele zagadnień nie jest tłumaczonych w dialogach, albo nie wiadomo skąd jakaś postać nagle coś potrafi zrobić lub o czymś wie - a wynika to jednak z kanonu. Ale nawet dla osób znających poprzednie seriale Picard jest wyzwaniem, ponieważ następuje tu zmiana lub dopowiedzenie wielu wątków z klasycznych serii.

Przykładowo ten serial wiąże, że Gary Siedem oraz Wes Crusher są tzw Nadzorcami wyznaczonymi i umieszczanymi w różnych punktach czasoprzestrzeni celem ochrony osi czasu przez Podróżników. Każdy z tych elementów był znany, ale ich powiązanie w celowe działanie Podróżników nastąpiło tutaj.

Takich przypadków dopowiedzenia szczegółów starych wątków jest bardzo dużo. Serial sięga też po fakty zawarte w mniej popularnych produkcjach lub odcinkach. Przykładowo widownię zdziwiło, że w winnicy Picarda nie ma nikogo z jego rodziny.

Winnica Chateau Picard po raz pierwszy pojawiła się w epizodzie Family (TNG). Prowadzili ją brat Jean-Luca Picarda, Robert, jego żona Marie i ich syn Rene. Jean-Luc dowiedział się w Star Trek: Generations, że Robert i Rene zginęli w pożarze, pozostawiając Jean-Luca jako ostatniego w linii Picardów. Nieco zapomniany wątek z filmu wyjaśnia, dlaczego w serialu Picard to on jedyny z rodu mieszka w winnicy.

Serial ma wiele odniesień muzycznych w stosunku do poprzednich produkcji. Powtarzająca się melodia z czołówki pojawiła się po raz pierwszy w 1992 roku, grana na flecie Ressikan poza ekranem przez syna Kamina w The Inner Light (TNG) (między 30:40 a 31:15). Kamin to tożsamość nadana kapitanowi Jean-Lucowi Picardowi na planecie Kataan w XIV wieku, kiedy znajdował się pod wpływem obcej sondy. W 2368 roku USS Enterprise napotkał ją wystrzeloną z Kataan na krótko przed tym, jak ich słońce przeszło w supernową, niszcząc całą cywilizację. Sonda nawiązała połączenie pamięciowe z Picardem i w niecałe 30 minut przeżył on pełne 42 lata życia jako Kamin, w tym jego małżeństwo z Eline i śmierć jej oraz narodziny dwójki ich dzieci.

To ważna analogia. Wydarzenia związane ze zniszczeniem floty ewakuacyjnej dla Romulan w obliczu przejścia ich słońca w supernową, a następnie tragedia ich świata - to fundament pierwszego sezonu oraz główny punkt dramatyczny kształtujący osobowość i cechy JL Picarda w serialu.

Kompozytor czołówki serialu, inspirując się odcinkiem The Inner Light (TNG), chciał uchwycić liryzm melodii fletu. Sam flet Ressikan jako rekwizyt też pojawia się w serialu.

Seriale Picard i Discovery uznają ustanowiony w filmie Star Trek (2009) fakt zniszczenia Romulusa. Zapominają jednak, że obok Romulan na ich ojczystej planecie żyli Remani, co wiemy z filmu Star Trek: Nemesis. Nie znamy ich losu po wybuchu supernowej.

Soji, imię bohaterki granej przez Isę Briones, można przetłumaczyć z japońskiego jako Fundacja, co stanowi wyraźny hołd dla serii książek Fundacja Isaaca Asimova. Cykl Roboty tego samego autora uznawany jest za przełomowe dzieło literackie dotyczące sztucznej inteligencji i stanowi inspirację dla postaci Daty.

Drugi sezon i postać Kore Soong, wyjaśnia na kim wzorował się Data, malując projekcję swojej córki na obrazie. Obie postacie gra ta sama aktorka - Isa Briones.

W serialu gra ona aż cztery role (Soji Asha, Dahj Asha, Sutra, Kore Soong). Jest to nawiązanie do trekowej tradycji, że Brent Spiner gra wszystkie role męskie w rodzie Soongów i wszystkie inkarnacje androida typu Data.

Serial Picard wizualnie jest w niektórych drastycznych momentach dosłowny, co jest rzadkie w Treku. Samobójstwo matki Picarda zilustrowane jest sceną z wiszącym na linie ciałem oglądanym przez dziecko. Natomiast tortury a potem swoista eutanazja zmaltretowanego Icheba dokonana przez Siedem otrzymała w Niemczech, jako pierwsza w dziejach franczyzy, oznaczenie wiekowe tylko dla dorosłych. Reakcja fandomu na ten wątek serialu była zróżnicowana. Echo krytyki sceny ekstrakcji oczu Icheba jest obecne nawet w jednej z najlepszych fanowskich piosenek o Treku.

Ciekawostką jest, że Icheba w serialu gra nowy aktor. W wielu innych przypadkach krótkich gościnnych występów np. byłego Borg Hugh, Ro Laren, Tuvoka, admirał Shelby, Wesleya Crushera - role powtarzają aktorki i aktorzy z oryginalnej obsady.

Robert Beltran (Chakotay) negatywnie ocenił rolę napisaną dla swojej postaci i odmówił występu w serialu. Później zgodził się na gościnny występ w animacji Star Trek: Prodigy.

W przypadku Guinan mamy aktorkę oryginalną oraz nową dla młodszej wersji postaci. Inne niezbędne dla fabuły odmłodzenia przeprowadzono komputerowo dla postaci Q oraz tradycyjną charakteryzacją dla postaci Daty. Aby tego jednak unikać fabularnie rozwiązano to w ten sposób, że Guinan i Q sami dostosowali do otoczenia swój wiek na starszy. Podobnie golem dla doktora Soonga (czyli Data z trzeciego sezonu) jest zgodny z wiekiem grającego go aktora.

Królowa Borg w drugim sezonie to Annie Wersching. Była trzecią aktorką w dziejach Treka w tej roli. Zmarła na raka u szczytu kariery w 2023 roku mając 45 lat, ukrywając chorobę zdiagnozowaną w 2020 roku. W epizodzie Oasis (ENT) grała Lianę i był to jej telewizyjny debiut aktorski.

Głos Królowej Borg w trzecim sezonie to Alice Krige. Aktorka urodziła się w 1954 roku. Zagrała w Star Trek: First Contact (zdobyła Saturna za tę rolę) i w Endgame - finale Star Trek: Voyager. Aktorka podłożyła też głos pod hologram Królowej Borg w I, Excretus (LD).

Postać Vadic grana jest przez Amandę Plummer. Jej ojciec Christopher Plummer grał generała Changa w Star Trek VI: The Undiscovered Country. W roli Vadic, aby to uczcić, zawartych jest kilka charakterystycznych gestów Kanga.

Duża część trzeciego sezonu przypomina natomiast fabułę Star Trek: The Wrath of Khan. Zarówno admirał, jak i były kapitan USS Enterprise (Kirk/Picard) przejmuje dowództwo nad statkiem, aby uniknąć wroga (Khan/Vadic) w grze w kotka i myszkę w mgławicy, właśnie odkrywając, że ma syna, którego istnienie było przed nim ukrywane (David Marcus/Jack Crusher) ze starą miłością, która jest lekarzem (Carol Marcus/Beverly Crusher).

Przeniesienie świadomość Picarda do syntetycznego ciała wywołało szeroką trekkerską dyskusję, czy to wciąż ta sama osoba. Współtwórcy Michael Chabon i Akiva Goldsman uważali, że tak, ale inni komentatorzy nie zgodzili się z tym. Ponad tydzień w Memory Alpha trwała deta, czy należy utworzyć nową stronę wiki dla syntetycznej wersji Picarda. Zakończyła się umieszczeniem informacji na dotychczasowej stronie poświęconej postaci.

W finale trzeciego sezonu bohaterowie serialu mówią do postaci granej przez Brenta Spinera - Data. Jednak, podobnie jak w przypadku pozytronowego Picarda, nie jest to sprawa oczywista. Mamy tu bowiem ciało golema przystosowane na potrzeby dr Soonga i wizualnie w jego wieku (Daystrom Android M-5-10). Umysł natomiast to niezwykły miks fabularnego szaleństwa możliwego tylko w Matalasowym Treku. Nowy Data to jednocześnie i stary Data odzyskany z jednego pozytronu ale i jego córka Lal, i zły brat Lore, i wycofany B-4, ale i trochę genialny, jak to w tym rodzie, dr Altan Soong.

I czego tu chcieć więcej. 😉

PS

A oto Jude, superfan serialu Picard. 🙂

Kalendarium dla oglądających ponownie

Najważniejsze dla kontekstu serialu wydarzenia w uniwersum: kryzys na Ziemi i rozruchy Bella w Los Angeles (2024), Picard jako Locutus dowodzi z ramienia Królowej Borg w bitwie pod Wolf 359 TNG (2367), u Picarda wykryto zespół irumodyczny TNG (2370), Sekcja 31 uruchamia projekt stworzenia wirusa morfogenicznego zabijającego Zmiennokształtnych z Dominium DS9 (2372), Odo wbrew rozkazom Floty przekazuje lekarstwo na wirus i ratuje Wielkie Zgromadzenie co kończy wojnę z Dominium DS9 (2375), zarażenie Królowej Borg patogenem neurolitycznym w finale VOY (2378), ślub Troi i Rikera w Nemesis (2379), Riker dowodzi USS Titan LD (2380), napotkanie uszkodzonego sześcianu Borg PRO (2383), zniszczenie floty ewakuacyjnej dla Romulan na Marsie (2385), zagłada Romulusa przez wybuch supernowej w 2387 roku i 900 milionów ofiar (film Star Trek) oraz w dalekiej przyszłości odtworzenie technologii golema w 3190 roku (Discovery).

Muzyka